ျမန္မာစစ္တပ္က တာဝန္ခံရမည္ဟု ရွမ္းလက္နက္ကိုင္ေခါင္းေဆာင္ေျပာ

ျမန္မာစစ္တပ္အေနျဖင့္ ၎၏ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ အေပၚဆန္႔က်င္သည့္ ရာဇဝတ္မႈမ်ားအတြက္ တာဝန္ခံရမည္ဟု တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ ေခါင္းေဆာင္ တဦးက သတိေပးလိုက္သည္။ “ျမန္မာစစ္တပ္ကို ဘယ္သူမွ မယုံဘူး” ဟု ရွမ္းလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕တခု ျဖစ္သည့္ ရွမ္းျပည္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS) ၏ ဥကၠဌ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က မတ္လ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္ေသာ တပ္မေတာ္ေန႔ မတိုင္ တရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စစ္အစိုးရသည္ တရားဝင္အစိုးရမဟုတ္သလို အေျခခံဥပေဒႏွင့္လည္း မညီၫြတ္ဘဲ အျပစ္မရွိသည့္ လက္နက္မဲ့ အရပ္သားျပည္သူမ်ား ေသဆုံးခဲ့ရျခင္းတြင္ သူတို႔၏ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ အတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေကာင္စီဝင္ ၁၄ ဦးလုံးကို စြဲခ်က္တင္သင့္သည္ဟု သူက ဆိုသည္။

က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အင္တာဗ်ဴးတြင္ ရွမ္းတိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္က ျမန္မာတပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ အျပဳအမူမ်ားအေပၚ စက္ဆုပ္မႈကို ေဖာ္ျပေျပာဆိုခဲ့ၿပီး ထိုကဲ့သို႔ေသာ ရက္စက္မႈမ်ိဳးကို နယ္စပ္ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္သည့္ တိုင္းရင္းသား အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားက ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္ ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ရၿပီး ျဖစ္သည္ဟု ေထာက္ျပခဲ့သည္။ တႏိုင္ငံလုံးတြင္ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို RCSS က ေထာက္ခံေၾကာင္း သူကေျပာၿပီး သူတို႔ႏွင့္ အတူ အလုပ္လုပ္ရန္ ရွမ္းျပည္နယ္၏ ဆႏၵကို ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

လက္ရွိ ျပႆနာ၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္းသည္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အေျခခံ ဥပေဒျဖစ္သည္ဟု သူက အေလးအနက္ ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ၎ကို ဖယ္ရွား၍ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ အေျခခံ ဥပေဒတခုႏွင့္ အစားထိုးသင့္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထိုသို႔ မျပဳလုပ္ႏိုင္သေ႐ြ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ သို႔မဟုတ္ ၾကာရွည္ခိုင္ၿမဲေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရွိႏိုင္မည္မဟုတ္ဟု သူက ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း သူတို႔တြင္ ယခုအခါ ဘုံရန္သူ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ရွိသည့္တိုင္ ဆႏၵျပလႈပ္ရွားမႈကို RCSS သို႔မဟုတ္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕မ်ားက ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေထာက္ခံမႈကို အလွ်င္အျမန္ ေပးၾကလိမ့္မည္ ဆိုသည့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား ေမွးမွိန္လာျခင္းကိုလည္း သူက ဂ႐ုျပဳမိသည္။

ျမန္မာစစ္တပ္က ၎၏ စစ္မွန္တဲ့ အေရာင္ကို ျပခဲ့ၿပီးၿပီဟု သူကေျပာသည္။ သူတို႔ကို “အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား” အျဖစ္ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး စစ္တပ္က ၎ႏွင့္ RCSS ၾကားတြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးထားသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနသည္ဟု စြပ္စြဲလိုက္သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ အာဏာသိမ္းသည့္ အခ်ိန္မွစ၍ သူ၏ အဖြဲ႕က စစ္တပ္ႏွင့္ သူတို႔ၾကားမွ အဆင့္ျမင့္ ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ဆိုင္းငံ့ထားလိုက္ၿပီး ေနျပည္ေတာ္တြင္ မတ္လ ၂၇ ရက္ေန႔ ျပဳလုပ္မည့္ တပ္မေတာ္ေန႔ အခမ္းအနားသို႔ မတက္ေရာက္ ခဲ့ေပ။ သူတို႔ကို ဖိတ္ၾကားခဲ့ေသာ္လည္း “က်ေနာ္တို႔ မအားဘူးလို႔ သူတို႔ကို ေျပာလိုက္တယ္” ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ဆိုသည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ တြင္ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရႏွင့္ တႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္(NCA) တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည့္ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္းအမ်ားစုကလည္း ေနျပည္ေတာ္မွ အခမ္းအနားကို ေရွာင္ရွားခဲ့ၾကသည္။ NCA လက္မွတ္ထိုးထားသည့္ အဖြဲ႕မ်ားထဲမွ အဓိက က်သည့္ အျခားတိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းတခု ျဖစ္သည့္ ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံး (KNU) ကလည္း စစ္အစိုးရ၏ ဖိတ္ၾကားမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၎၏ တုန္႔ျပန္မႈကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထိုထုတ္ျပန္ခ်က္က ပိုမို၍ပင္ တဲ့တိုးက်ၿပီး အရပ္သားဧရိယာမ်ားမွ တပ္ဖြဲ႕ မ်ားကို ဆုတ္ခြာေပးရန္၊ အက်ဥ္းသားမ်ား အားလုံးကို လႊတ္ေပးရန္၊ အာဏာသိမ္း ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခ်ိဳးေဖာက္ေသာ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို ျပန္လည္႐ုတ္သိမ္းရန္၊ စစ္တန္းလ်ားသို႔ ျပန္သြား၍ ႏိုင္ငံေရးကို စြန္႔လႊတ္ရန္၊ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုတခု ဖန္တီးေရးအတြက္ ကတိျပဳရန္ ႏွင့္ ညီၫြတ္ေသာ အစိုးရတခုသို႔ ႏိုင္ငံေရး အာဏာ လႊဲေျပာင္းေပးေရးအတြက္ ၾကားဝင္ညႇိႏႈိင္းရင္ ႏိုင္ငံတကာ၏ ပါဝင္မႈကို ခြင့္ျပဳရန္ စစ္တပ္ကို ေတာင္းဆို ခဲ့သည္။

အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ထိုးမထားသည့္ အဓိက အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေသာ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ ေရး အဖြဲ႕ (KIO) ကလည္း မတက္ေရာက္ခဲ့ပါ။ ၎သည္ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ တိုင္းျပည္၏ ကယ္တင္ရွင္မ်ားအျဖစ္ ပုံေဖာ္ရန္ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ အားထုတ္မႈမ်ားအတြက္ ျပင္းထန္ေသာ ထိုးႏွက္ခ်က္တခုျဖစ္ၿပီး စစ္အစိုးရက တိုင္းျပည္တြင္ အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကျငာစဥ္က ေနာက္လာမည့္ ၁၂ လအတြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ယူေဆာင္ေပးႏိုင္မည္ဆိုသည့္ သူတို႔၏ ေျပာဆိုခ်က္အေပၚတြင္ သံသယမ်ား ပြားေစခဲ့သည္။

မွန္ပါသည္။ စစ္တပ္က ဆင္ႏြဲရန္ စီစဥ္ထားသည့္ “ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ တည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ” ဆိုသည့္ ဇာတ္ၫႊန္းထက္ အမွန္တရားႏွင့္ ပိုေဝးသည့္အရာ မရွိႏိုင္ပါ။ အာဏာသိမ္းသည့္ အခ်ိန္က စ၍ စစ္ေကာင္စီ၏ တပ္ဖြဲ႕မ်ားက အတိုက္အခံမ်ား၊ ဆႏၵျပပြဲမ်ားႏွင့္ လူထု၏ အာဏာဖီဆန္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ၿဖိဳခြဲရန္ အညႇာအတာမဲ့စြာ အားထုတ္ခဲ့သည့္အတြက္ တိုင္းျပည္က ကေသာင္းကနင္း အေျခအေနမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား အတြင္းသို႔ က်ဆင္းသြားခဲ့သည္။ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီး ရက္သတၱ ၉ ပတ္အတြင္း ျပည္သူ ၅၀၀ ေက်ာ္ သတ္ျဖတ္ျခင္း ခံခဲ့ရၿပီး ဆႏၵျပသူမ်ားႏွင့္ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ား အပါအဝင္ လူ ၂၀၀၀ ေက်ာ္ ဖမ္းဆီး ေထာင္ခ်ခံခဲ့ရသည္။

“အခုအခါမွာ အဲဒါကို ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ရွက္စရာအျဖစ္ သိၾကပါေတာ့မယ္” ဟု ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားျပဳ ေကာ္မတီ (CPHR) က ခန္႔အပ္သည့္ ႏိုင္ငံတကာ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာ ဆာဆာက အင္တာဗ်ဴးတခုတြင္ မၾကာေသး မီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုေကာ္မတီကို ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္မွ ေ႐ြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ “တပ္မေတာ္ကို ျမန္မာ့တပ္မေတာ္လို႔ မေခၚသင့္ေတာ့ပါဘူး။

သူတို႔က တိုင္းျပည္နဲ႔ ျပည္သူေတြကို ကာကြယ္ေပးဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအစား သူတို႔က အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္သူေတြ ျဖစ္လာၾကပါတယ္။ သူတို႔က ျပည္သူေတြရဲ႕ ရန္သူေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔က စလို႔ သူတို႔က ျပည္သူ ၅၄ သန္းကို အၾကမ္းဖက္ခဲ့ၾကပါတယ္” ဟု သူကေျပာသည္။

“ျပည္သူေတြကို အၾကမ္းဖက္ေနတယ္၊ ျပည္သူေတြကို စစ္ဆင္ေနတယ္၊ ျပည္သူေတြကို သတ္ေနပါတယ္” ဟု ေဒါက္တာ ဆာဆာက ေျပာသည္။ “ရာဇဝတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ေနတာ စစ္တပ္ပါ။ က်ေနာ္တို႔ ေခါင္းေဆာင္ေတြ (ေဒၚေအာင္ ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ အျခား NLD ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ရည္ၫႊန္းသည္) မဟုတ္ပါဘူး။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ကို ဆန္႔က်င္တဲ့ သူတို႔ရဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြ အတြက္ သူတို႔ တာဝန္ခံရပါမယ္”

ျမန္မာစစ္တပ္ကို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတရား႐ုံး (ICJ) ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္မႈခုံ႐ုံး(ICC) တို႔တြင္ တရားစြဲဆိုျခင္းအားျဖင့္ ဆက္လက္ဖိအားေပးရန္ စီစဥ္ေနသည္။ CRPH က အမ်ိဳးသား ညီၫြတ္ေရး ယာယီအစိုးရ တခုကို ဖြဲ႕စည္းၿပီးေနာက္ ICC တြင္ တရားစြဲခြင့္ရေစရန္ ေရာမသေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ စီစဥ္ေနေၾကာင္း ေဒါက္တာဆာဆာ၏ အဆိုအရ သိရသည္။

“တပ္မေတာ္အေနနဲ႔ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ကို ဆန္႔က်င္တဲ့ သူတို႔ရဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြအတြက္ တာဝန္ခံရပါမယ္။ CRPH ရဲ႕ ရည္႐ြယ္ခ်က္က ေကာင္းေပမယ့္ ခက္ခဲ့တဲ့ အပိုင္းက အဲဒါ ျဖစ္လာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ ဆိုတာပါပဲ” ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း CRPH အေပၚ ယုံၾကည္လက္ခံမႈအတြက္ အျမန္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရန္ လိုအပ္သည္ဟု သူက အခိုင္အမာေျပာသည္။

RCSS က စစ္အစိုးရႏွင့္ ဆက္ဆံေရးကို လုံးလုံးလ်ားလ်ား ရပ္တန္႔ျခင္း မျပဳခဲ့ပါ။ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕ ရွိ ဆက္ဆံေရး႐ုံးက ဆက္လက္လည္ပတ္ေနၿပီး တပ္ဖြဲ႕မ်ား လႈပ္ရွားမႈ၊ တိုက္ပြဲ အေသးစားမ်ားႏွင့္ နယ္ေျမအျငင္းပြားမႈမ်ားကဲ့သို႔ေသာ နည္းပညာဆိုင္ရာ ကိစၥမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပုံမွန္ ၂ ဘက္ေျပာဆိုမႈမ်ား ရွိသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ားကို ေနာက္ထပ္ အသိေပးထုတ္ျပန္သည့္ အခ်ိန္အထိ ဆိုင္းငံ့ထားသည္ဟု သူက ေျပာသည္။ အဆင့္ျမင့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားၾကား တယ္လီဖုန္း ေခၚဆိုျခင္းမ်ား သို႔မဟုတ္ အျပန္အလွန္ေျပာဆိုမႈမ်ား မရွိေတာ့ပါ။ စစ္အစိုးရ၏ ထိပ္တန္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ား ျဖစ္သည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ႏွင့္ ဒုတိယ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး စိုးဝင္းတို႔ ထံမွ ဖုန္းေခၚဆိုမႈမ်ားကိုပင္လွ်င္ ေျဖၾကားရန္ ရွမ္းေခါင္းေဆာင္က ျငင္းဆန္ခဲ့သည္။

ျမန္မာစစ္တပ္က NCA ကို ခ်ိဳးေဖာက္ခဲ့သည့္ အခ်က္မွာ ေဆြးေႏြးေနဆဲ ျဖစ္ၿပီး တုန္႔ျပန္မႈတခု လိုအပ္သည့္ အရာျဖစ္သည္ဟု သူက ေျပာသည္။ “NCA က မေသဆုံးေသးပါဘူး” ဟု သူက ဆိုသည္။ ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ႏွင့္ အျပစ္ေပးရန္ လိုအပ္သည္ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။

NCA အေပၚ အဓိက ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ဆက္ရွင္းျပသည္။ အာဏာကို တရားမဝင္ သိမ္းယူၿပီးသည့္ အခ်ိန္မွ စ၍ စစ္တပ္က လက္နက္မဲ့ အရပ္သားမ်ားကို စတင္သတ္ျဖတ္ခဲ့သည္။ ၎သည္ NCA ကို ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္း ျဖစ္ၿပီး လက္မခံႏိုင္စရာဟု ဆိုသည္။ ျပစ္ဒဏ္ ကင္းလြတ္ခြင့္လည္း မျပဳသင့္ပါ။ ထို႔အျပင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ဘုရားေက်ာင္းမ်ား၌ တပ္စြဲျခင္း သို႔မဟုတ္ ေနရာခ်ထားျခင္းကို အထူးသျဖင့္ တားျမစ္ထားၿပီး ထိုအခ်က္ကိုလည္း တပ္မေတာ္က ဥေပကၡာျပဳခဲ့ေၾကာင္း ဆိုသည္။

RCSS ၏ အျမင္တြင္ အာဏာသိမ္း စစ္ေကာင္စီသည္ ဥပေဒႏွင့္ မညီသည့္ တရားမဝင္ အစိုးရတခု ျဖစ္ၿပီး ၎၏ အမူအက်င့္က လုံးဝ လက္မခံႏိုင္စရာဟု သူကေျပာသည္။ “အေရးအႀကီးဆုံးက သူတို႔က ယုံၾကည္မႈကို ဖ်က္ဆီးခဲ့တယ္။”

ရွမ္းေခါင္းေဆာင္က သူႏွင့္ RCSS တို႔၏ (စစ္တပ္ကို ဆန္႔က်င္သည့္ ျပည္သူမ်ားႏွင့္အတူ) ရပ္တည္မႈကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာဆိုခဲ့ေသာ္လည္း CRPH အေပၚ ၎တို႔၏ ေထာက္ခံမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ စိတ္အားထက္သန္မႈ နည္းပါးခဲ့သည္။ အလြန္လူႀကိဳက္မ်ားသည့္ အဆိုျပဳခ်က္တခု ျဖစ္ေသာ ဖက္ဒရယ္စစ္တပ္ ဖြဲ႕စည္းေရး အပါအဝင္ျဖစ္သည္။ “သတိထားၿပီး ေထာက္ခံရမယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔ အလြတ္သေဘာေဆြးေႏြးမႈေတြ၊ ဆက္သြယ္မႈေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ ေဝမွ်တာေတြ ရွိပါတယ္ ” ဟု သူက ရွင္းျပသည္။ သို႔ေသာ္လည္း Facebook မွ ေၾကျငာခ်က္အခ်ိဳ႕ အျပင္ ညီၫြတ္ေသာ အစိုးရတခု၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ပုံ သို႔မဟုတ္ ဖက္ဒရယ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒ အသစ္တခုအတြက္ ၎၏အျမင္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ CRPH က အေသးစိတ္ အနည္းငယ္မွ်သာ ေပးခဲ့သည္ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။

ေကာ္မတီ၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို RCSS က “ေစာင့္ၾကည့္” ေနေသာ္လည္း “CRPHကို (အနည္းဆုံးေတာ့ လက္ရွိ အခ်ိန္မွာ) အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အလြတ္သေဘာ အသိအမွတ္ျပဳမႈ ရွိပါတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။ “ ဒါေပမယ့္ CRPH ရဲ႕ အာဏာပိုင္ဆိုင္မႈနဲ႔ ယုံၾကည္ ကိုးစားႏိုင္မႈ အေပၚ က်ေနာ္တို႔ လက္ခံယုံၾကည္ေစဖို႔ လိုပါတယ္” ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။

RCSS ေခါင္းေဆာင္အတြက္ ဖက္ဒရယ္အေရးက အေရးႀကီးကိစၥတခု ျဖစ္သည္မွာ နားလည္ေပးႏိုင္စရာ ျဖစ္သည္။ ဖက္ဒရယ္အေျခခံမူမ်ားက မည္သို႔ရွိသည္ကို ၂ ဘက္လုံးက သေဘာတူရန္ လိုအပ္ၿပီး ထိုကဲ့သို႔ေသာ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား မရွိေသးေၾကာင္း သူက ေျပာသည္။ “က်ေနာ္တို႔ စိုးရိမ္တာက အဲဒါက ေကာက္႐ိုးမီး ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ျပန္လည္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာကိုပါ”

ဖက္ဒရယ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒတခုကို သေဘာတူခ်က္ရရန္ CRPH ႏွင့္ RCSS တို႔ ဖက္ဒရယ္စနစ္ႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒႏွင့္ ပတ္သက္၍ အတူတကြ ေဆြးေႏြးရလိမ့္မည္ ျဖစ္ၿပီး အကယ္၍ စနစ္တက် ညႇိႏႈိင္းမႈ မရွိဘဲ ေကာ္မတီက ေၾကျငာခ်က္တခုကို ေၾကျငာခဲ့လွ်င္ အေထာက္အကူ ျဖစ္လိမ့္မည္ မဟုတ္ဟု သူက ေျပာသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ပိုမိုေဆြးေႏြးမႈမ်ား ႏွင့္ ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ား လိုအပ္သည္ဟု သူက ထပ္ေျပာသည္။ “သူတို႔ ေၾကျငာခ်က္မထုတ္မီ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္” ဟု သူက အႀကံျပဳသည္။ “တကယ္လို႔ သူတို႔က အေျခခံ ဥပေဒ မူၾကမ္းတခုကို က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ညႇိႏႈိင္းတိုင္ပင္ျခင္း မရွိဘဲ ထုတ္ျပန္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒါက လက္ခံႏိုင္စရာ ျဖစ္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မထုတ္ျပန္ခင္ အားလုံးကို ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။”

ဖက္ဒရယ္စနစ္ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ အေျခခံမူမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားက မ်ားစြာလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္ၿပီး သီးျခားျပည္နယ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒမ်ားအပါအဝင္ သေဘာတူထားသည့္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ မူၾကမ္း တခုပင္ ရွိႏွင့္ၿပီး ျဖစ္သည္ဟု သူက ရွင္းျပသည္။ ဖက္ဒရယ္ႏိုင္ငံတခု ဖန္တီးေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္ ၎ က အေျခခံျဖစ္သင့္သည္ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ေျပာသည္။ (မၾကာေသးမီကမူ CRPH အေနျဖင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ဖ်က္သိမ္းေၾကာင္း ေၾကညာၿပီး တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု အခြင့္အေရးမ်ားအေပၚ မ်ားစြာ အေျခခံထားေသာ ဖယ္ဒရယ္ပဋိညာဥ္တခုကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။)

လက္ရွိအခ်ိန္သည္ မတည္ၿငိမ္မႈမ်ားႏွင့္ ဝ႐ုန္းသုန္းကား (COVID ေရာဂါေၾကာင့္ ခရီးသြားလာမႈ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ စစ္အစိုးရက အင္တာနက္ႏွင့္ မိုဘိုင္းဖုန္း ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ပိုဆိုးလာရသည့္ အေျခအေန) ကို သူ နားလည္ေသာ္လည္း ေခတ္သစ္တခုအား စစ္မွန္ေသာ ဖက္ဒရယ္ ဒီမိုကေရစီ တခုသို႔ ဦးတည္သည့္ အေျခခံဥပေဒတခုကို တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဒီမိုကေရစီ လိုလားေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားက ေရးဆြဲႏိုင္ျခင္းျဖင့္ စတင္ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု သူက အသိအမွတ္ျပဳသည္။

“ယာယီ အစိုးရသစ္တခု ဖြဲ႕စည္းရမယ့္ အခ်ိန္မဟုတ္ပါဘူး။ ေရရွည္ အစိုးရတခု ျဖစ္သင့္တဲ့ အခ်ိန္ပါ” ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ေျပာသည္။ ေနာက္ထပ္ ေၾကျငာခ်က္မ်ား ထုတ္ျပန္ျခင္းမျပဳမီ က်ယ္ျပန္႔၍ အားလုံးပါဝင္သည့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား လိုအပ္သည္ဟု သူက ဆိုသည္။ သူက ေမွ်ာ္မွန္းထားသည့္ လမ္းျပေျမပုံတြင္ ပထမ အဆင့္သည္ CRPH၊ တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕မ်ား အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသား အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပါဝင္သည့္ အဆိုပါ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားက ပထမအဆင့္ ျဖစ္သည္။ ထိုအဆင့္က ေနာက္ထပ္ ၃ လ ၾကာလိမ့္မည္ဟု သူက ေမွ်ာ္လင့္သည္။

ေနာက္တဆင့္က ဖက္ဒရယ္စနစ္ႏွင့္ အေျခခံဥပေဒကို အေလးေပးသည့္ (အတူတကြ ေဆြးေႏြး၍ သေဘာတူညီခ်က္ တခု ရရွိမည့္) ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ ထိုေနရာတြင္ ဖက္ဒရယ္ စစ္တပ္တခု ဖြဲ႕စည္းေရး (သူတို႔က မည္သို႔ ထူေထာင္ခ်င္သည္၊ အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ၎၏ တည္ေဆာက္ပုံက မည္သို႔ ရွိလိမ့္မည္) ကို ေဆြးေႏြးရမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္မွသာ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တခု တည္ေထာင္ေရး စတင္ေဆာင္႐ြက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ၎တြင္ ေဒသတြင္း အစိုးရမ်ားႏွင့္ အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားၾကားတြင္ အာဏာခြဲေဝေရး အစီအစဥ္မ်ား ပါဝင္ရမည္ ဟု သူက အခိုင္အမာ ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔က ပစ္ခတ္တာေတြ ရပ္သြား႐ုံ သက္သက္မဟုတ္ဘဲ စစ္မွန္ၿပီး ၾကာရွည္ခိုင္ၿမဲမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လိုခ်င္ပါ တယ္” ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ႐ြက္ဆစ္က ေျပာသည္။ ဖက္ဒရယ္ အေျခခံ ဥပေဒတခုက အေရးပါသည့္ စမွတ္ျဖစ္ၿပီး ေနာက္မွ တဆင့္ခ်င္း ေဆာင္႐ြက္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုသည္။

“ဒါေပမယ့္ တကယ္လို႔ ဖက္ဒရယ္စနစ္ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က လြတ္လပ္ေရး အတြက္ တိုက္ခိုက္သြားမယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေသခ်ာေပါက္ ႏိုင္လိမ့္မယ္” ဟု သူက သတိေပးလိုက္သည္။

(ဧရာဝတီ အဂၤလိပ္ပိုင္း၌ မတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ Myanmar’s Military Must Be Held Accountable: Shan Armed Group Leader ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုသည္။)